środa, 22 stycznia 2014

Olej kokosowy - fakty

Dziś zgodnie z obietnicą garść informacji o oleju kokosowym. Wielu osobom jest on już zapewne znany. Jednak często jesteśmy zwodzeni różnymi zabiegami marketingowymi, które daleko się mają do rzeczywistych zalet reklamowanych produktów. Wiele osób zaniepokojonych tym pyta mnie czy dobra sława oleju kokosowego na pewno jest uzasadniona.
 
Na początek warto wspomnieć, że historia doniesień dotyczących zalet oleju kokosowego jest już prawie 100-letnia. W latach 30-stych ubiegłego wieku stomatolog Weston Price podróżujący w rejonie Południowego Pacyfiku opisywał wpływ diety żyjących tam plemion na stan ich uzębienia i stan zdrowia w ogóle. Zauważył on, że dieta mieszkańców wysp polinezyjskich była bogata w produkty pozyskiwane z orzechów kokosowych i cieszyli się oni dobrym zdrowiem i kondycją. Mimo, że w diecie Polinezyjczyków dominowały tłuszcze nasycone, praktycznie nie chorowali oni na serce. 
Obecnie ilość literatury potwierdzającej pozytywny wpływ oleju kokosowego na nasze zdrowie oraz opisującej możliwe przyczyny jego zalet jest powalająca. Wystarczy skorzystać z wyszukiwarek literatury naukowej takich, jak Google Scholar czy PubMed, by się o tym przekonać.
 
Co sprawia, że olej kokosowy jest taki specjalny?
 
Na pewno jedną z przyczyn jest wysoka zawartość kwasu laurynowego. Żaden z olejów roślinnych nie zawiera go tyle, ile olej kokosowy. Zawartość kwas laurynowego w oleju kokosowym sięga ponad 46% wszystkich kwasów tłuszczowych. Dla porównania olej palmowy zawiera go 0,23% a olej kukurydziany 0,04%. Kwas laurynowy (należący do nasyconych kwasów tłuszczowych) sprawia, że olej kokosowy ma właściwości bakteriobójcze, antywirusowe i antypasożytnicze. Kwas laurynowy ulega konwersji do monolaurinu odpowiedzialnego za wyżej wspomniane właściwości, dostępnego obecnie nawet w formie suplementu.
Podobne działanie ma innym nasycony kwas tłuszczowy obecny w oleju kokosowym - kwas kaprynowy. Kwas kaprynowy ulega konwersji do monokaprynu i jest nieobecny w żadnym innym oleju roślinnym, z wyjątkiem oleju z niektórych odmian palmy (niewielkie ilości). Jest również obecny w tłuszczu mlecznym.  
Kolejny nasycony kwas tłuszczowy bogato (w porównaniu z innymi olejami roślinnymi) występujący w oleju kokosowym to kwas kaprylowy, znany ze swoich właściwości grzybobójczych i stosowany w preparatach zwalczających pasożyty.
 
Kolejną zaletą oleju kokosowego jest jego wysoka tzw. stabilność oksydacyjna. Oznacza to, że w obecności tlenu jest on odporny na utlenianie. Cecha ta odróżnia olej kokosowy od innych olejów roślinnych, a zawdzięcza on ją wyjątkowo wysokiej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych (90% wszystkich kwasów tłuszczowych). Nawet tłuszcze zwierzęce zawierają mniej nasyconych kwasów tłuszczowych niż olej kokosowy, dla porównania masło - 68%, łój wołowy - 48%.
Wysoka stabilność oksydacyjna sprawia, że olej kokosowy świetnie, jak żaden inny tłuszcz, nadaje się do podgrzewania. Wysoka temperatura przyspiesza procesy utleniania i powoduje lawinowe powstawanie wolnych rodników, szkodliwych dla zdrowia w nadmiarze. Im bardziej nienasycone tłuszcze tym niższa ich odporność na utlenianie.
 
Mimo tak dużego udział nasyconych kwasów tłuszczowych olej kokosowy topi się w niższej temperaturze niż mniej od niego nasycone tłuszcze zwierzęce. Temperatura topnienia oleju kokosowego to około 24 stopnie. Jest to spowodowane tym, że większość kwasów tłuszczowych w oleju kokosowym (2/3) to tzw. średnio-łańcuchowe kwasy tłuszczowe (MCFAs). "Twardość" tłuszczy zależna jest nie tylko od udziału w nich nasyconych kwasów tłuszczowych, ale również od długości łańcuchów węglowodorowych tych kwasów tłuszczowych. Olej kokosowy przechowujemy w temperaturze pokojowej. Jeśli zauważycie, że zakupiony przez Was olej kokosowy nie topi się latem, natychmiast wyrzućcie go do śmieci, ponieważ oznacza to, że został dodatkowo bardziej uwodorniony, a tym samym obecne są w nim szkodliwe kwasy trans.
Inne oleje roślinne, w przeciwieństwie do kokosowego, są bogate w długołańcuchowe kwasy tłuszczowe (LCFAs). MCFAs łatwiej trawią się i przenikają przez błony komórkowe niż LCFAs. Ze względu na łatwiejszą przyswajalność MCFAs są lepszym nośnikiem innych substancji odżywczych. Ponadto, MCFAs w większości są wykorzystywane przez organizm jako źródło energii, w przeciwieństwie do LCFAs, które są preferencyjnie odkładane w tkance tłuszczowej.
 
Nie należy jednak zapominać, że w celu pozyskania oleju z orzecha kokosowego konieczne są odpowiednie zabiegi technologiczne. Tańszym sposobem jest uzyskiwanie oleju kokosowego z tzw. kopry, czyli wysuszonego miąższu orzechów kokosowych. Olej uzyskany z kopry określany jest jako RBD od Refined - rafinowany, Bleached - wybielany i Deodorized - pozbawiany zapachu. Olej taki może być zanieczyszczony substancjami chemicznymi stosowanymi w tych zabiegach technologicznych. Drugim rodzajem jest tzw. olej kokosowy virgin (VCO), produkowany z świeżego miąższu lub mleka kokosowego. Otrzymywany jest on w specjalnych prasach, zachowuje naturalny zapach kokosa i nie jest traktowany substancjami chemicznymi, jak ma to miejsce w przypadku oleju RBD.
Szeroko relacjonowane właściwości prozdrowotne przypisuje się olejowi VCO, a oprócz wspomnianego działania bakteriobójczego wymienia się wśród nich: obniżenie ryzyka cukrzycy,  zwiększenie aktywności tarczycy i łatwiejszą utratę wagi czy zapobieganie miażdżycy.
 
Literatura:
- Conlon i inni (2012). Coconut oil enhanced tomato carotenoid tissue accumulation compared to safflower oil in the mongolian gerbil (Meriones unguiculatus). Journal of Agricultural and Food Chemistry DOI: 10.1021/jf301902k.
- Foale (2003). The Coconut Odyssey: The Bounteous Possibilities of the Tree of Life. Canberra: Australian Centre for International Agricultural Research. pp. 115–116.
- Kurian (2007). Commercial Crops Technology: Vol.08. Horticulture Science Series. New India Publishing. pp. 202–6. ISBN 81-89422-52-9
- Prior i inni (1981). Cholesterol, coconuts, and diet on Polynesian atolls: a natural experiment: the Pukapuka and Tokelau Island studies. American Journal of Clinical Nutrition 34:1552-61.
- Rahman (2000). The chemistry of coconut oil. Bruneiana: Anthology of Science Articles, 9-15.
 
 
Na fotografii przepiękne wybrzeże hrabstwa Cork w Irlandii.
Do posłuchania pełen ciepłej łagodności Robbie Williams - Go gentle.
 
 
 

 

3 komentarze:

  1. Bardzo pięknie Pani dziękuję :)
    Pozdrawiam serdecznie

    OdpowiedzUsuń
  2. Pani Izo jak zwykle wspaniały artykuł poruszający tematykę zdrowotną.
    Jest Pani jedną z nielicznych, którym zdrowie ogółu leży na sercu.Za to Pani bardzo dziękuje.
    Pozdrawiam.Stanisława

    OdpowiedzUsuń
  3. Do zastosowania

    OdpowiedzUsuń